صبح ساباط _ ریحانه رفیعی زاده؛ در دنیای مدرن، فناوری به خودی خود خنثی است؛ دوربین مداربسته، یک سخت‌افزارِ ثبت‌کننده تصویر است که هدف آن در هر کجای دنیا، پایشِ یک محیط است، اما تضاد زمانی آشکار می‌شود که این فناوری از ابزار به نشانه تبدیل می‌شود.

اسکرین‌شات منتشر شده از گزارش بی‌بی‌سی در کنار واکنش یک کاربر شبکه‌های اجتماعی، نماد بارز استاندارد دوگانه در روایت‌های رسانه‌ای غرب‌محور است.

تحلیل تضاد در گفتمان رسانه‌ای

رسانه‌های جریان اصلی با استفاده از تکنیکی به نام چارچوب‌بندی، ذهن مخاطب را پیش از تحلیلِ خودِ واقعه، جهت‌دهی می‌کنند.

در لندن لنز حمایتی؛ وقتی بی‌بی‌سی تیتر می‌زند که دوربین‌های بیشتری نصب می‌شوند تا زنان احساس امنیت کنند، از کلماتِ مثبت و احساسی استفاده می‌کند به طوریکه در اینجا دوربین، تکنولوژیِ محافظ است، اولویت، رفاه و امنیتِ شهروند در یک جامعه دموکراتیکِ مفروض است.

در چین اما، لنز تقابلی؛ به طوریکه همین تکنولوژی در گزارش‌های مربوط به چین، نه به عنوان ابزار امنیت، بلکه به عنوان ابزار کنترل کمونیستی بازنمایی می‌شود.

در اینجا، دوربین تکنولوژیِ استبداد است و روایت بر محور نقض حریم خصوصی و آزادی‌های فردی می‌چرخد.

آیا این فقط بازی با کلمات است؟

این تضاد، فراتر از یک بازی لفظی، بازتابی از سیاستِ تعریفِ ارزش‌ها است.

بلی، انحصار در تعریف آزادی؛ رسانه‌های غربی به خود اجازه می‌دهند تعیین کنند کدام نظارت برای شهروند مطلوب و کدام نامطلوب (بخوانید سرکوب‌گر) است.

سلبِ عاملیت از جوامع غیرغربی؛ با برچسب زدن به عملکردِ سایر کشورها، تصویری از دیکتاتوریِ تکنولوژیک ساخته می‌شود، در حالی که دقیقاً همان اقدامات در خانه، با برچسبِ رفاه عمومی تطهیر می‌شوند.

هوشیاری در عصرِ روایت‌ها

این استاندارد دوگانه به مخاطب یادآوری می‌کند که برای درک واقعیت، نباید تنها به تیترها اکتفا کرد. فناوری‌ها در خلاء سیاسی عمل نمی‌کنند، اما نحوه روایتِ آن‌ها، مرز بین امنیت و استبداد را در ذهن ما جابجا می‌کند.

واقعیت این است که در عصرِ جنگ روایت‌ها، رسانه بیش از آنکه گزارشگرِ حقیقت باشد، معمارِ ذهنیت است.

هوشمندی شهروندِ امروز در این است که پشتِ ویترینِ کلماتِ زیبا مانند امنیت زنان، به دنبالِ اهدافِ کلانِ سیاسیِ رسانه‌ها باشد.