به گزارش صبح ساباط؛ مرکز مشاوره و منتورینگ بنیاد ملی نخبگان با همکاری دانشگاه آزاد اسلامی یزد و مؤسسه‌ نوید فردای زندگی دوره از ایده تا اجرای حرفه‌ای کسب‌وکار برگزار کرد.

بنابر این گزارش در این دوره آموزشی محمد رضا دهقانی اشکذری رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان یزد نکاتی درخصوص اشتغال، خوداشتغالی و کارآفرینی در دل واقعیت‌های جامعه امروز بیان کرد.

در زمانی که کشور با یکی از پیچیده‌ترین وضعیت‌های اقتصادی و اشتغالی دهه‌های اخیر روبروست؛ برگزاری این نشست با عنوان سه‌راهی اشتغال، خوداشتغالی و کارآفرینی با حضور جمعی از دانشجویان، جوانان جویای کار، مدیران، معلمان و فعالان حوزه آموزش و کارآفرینی در سالن همایش های بنیاد ملی نخبگان استان یزد برگزار شد.

اما این نشست، یک جلسه معمولی نبود به طوریکه نه از شعارهای کلیشه‌ای خبری بود، نه از وعده‌های بی‌پشتوانه. بلکه روایتی بی‌پرده، صادقانه و با طعمی از تلخی واقعیت‌ها و شیرینی راهکارها، از زبان یکی از فعالان باسابقه حوزه آموزش و اشتغال بیان شد؛ سخنرانی‌ای که بسیاری از حاضران را به تفکر، و شاید برخی را به اقدام واداشت.

از استخدام تا استقلال؛ پرسشی ساده که عمیق شد

این جلسه که با یک پرسش آغاز شد ولی پاسخی نگرفت، به خودی خود گویای بسیاری از واقعیت‌ها بود.

دهقانی اشکذری در این نشست گفت: از بین شما، چند نفر می‌خواهند استخدام شوند؟ چند نفر علاقه‌مند به راه‌اندازی کسب‌وکار شخصی‌اند؟ و چند نفر مسیر خوداشتغالی را انتخاب کرده‌اند؟

وی با نگاه به چهره‌های متعجب و واکنش‌های درون‌ذهنی مخاطبان، جمله‌ای را بیان کرد که شاید آغازی بود بر یکی از واقعی‌ترین توصیف‌هایی که تاکنون درباره وضعیت اشتغال در ایران شنیده‌ایم.

دهقانی اشکذری گفت: ما در یکی از مجموعه‌هایمان ماهی ۴۰ میلیون تومان به برخی نیروها حقوق می‌دهیم. اما هنوز برای برخی موقعیت‌ها حتی یک نیروی داوطلب هم پیدا نمی‌شود. چرا؟ چون هنوز خیلی‌ها واقعاً دنبال کار نیستند. دنبال استخدام‌اند؛ آن هم با حداقل زحمت و حداکثر امنیت.

افسانه‌هایی که ذهن‌ها را به بند کشیده‌اند

بر اساس این گزارش؛ یکی از بخش‌های کلیدی و پرانرژی این جلسه، بررسی «افسانه‌های ذهنی رایج» در مورد شغل و کارآفرینی بود؛ سه افسانه کلیدی به چالش کشیده شد.

۱. افسانه اول: من باید تنهایی راه بیفتم

تفکری که بسیاری از جوانان را از شروع کار بازمی‌دارد، این است که تصور می‌کنند موفقیت یعنی تنهایی جنگیدن، دهقانی اشکذری تأکید کرد: هیچ کار بزرگی تنهایی انجام نشده. کارآفرینی موفق، بدون تیم ممکن نیست. بلد باش تیم بسازی، مشارکت کنی، و به دیگران اعتماد کنی.

۲. افسانه دوم: بعضی‌ها ژن فروش دارند.

وی  با لحنی قاطع، گفت: هیچ‌کس با ژن فروشندگی به دنیا نیامده. این مهارت است. آموزش‌پذیر است. تمرین می‌خواهد. از مذاکره تا متقاعدسازی، همه‌اش آموختنی است.

۳. افسانه سوم: باید یه ایده ناب داشته باشم: منتظر ایده خاص نباش. هر مهارتی می‌تونه شغل بشه، اگر درست ارائه بشه. مشکل ما نداشتن ایده نیست، نداشتن عملگرایی است.

چرا جامعه ما به بازرگان و صنعت‌گر بی‌اعتنا شده؟

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان یزد در بخشی تأمل‌برانگیز با اشاره به نامه مشهور امیرالمؤمنین حضرت علی (ع) به مالک اشتر، نقطه ضعفی فرهنگی را نشانه گرفت و ابراز داشت: حضرت در آن نامه می‌گوید: به بازرگان و صنعت‌گر نیکی کن، چون این‌ها ستون اقتصاد جامعه‌اند. اما امروز ما به جای احترام، این اقشار را تحقیر می‌کنیم. در حالی که دقیقاً همین‌ها هستند که اشتغال‌زا هستند، نه کارمندان دولتی.»

دهقانی اشکذری در ادامه به نقد سیاست‌های استخدام‌محور و فرهنگ کارگریِ غلط پرداخت و گفت: در یزد، گلخانه‌هایی داریم با صدها نیروی مهاجر غیرایرانی. چرا؟ چون نسل ما به کار بدنی، فنی و تولیدی بی‌علاقه شده. دنبال میز، منشی و حقوق ثابت است. این نگاه باید اصلاح شود.

از تست‌های روانشناسی تا نقشه راه شغلی

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان یزد برای آنکه حرف‌ها در حد شعار نماند، پیشنهادهایی عینی برای شناخت مسیر شغلی و توانمندی‌های فردی ارائه کرد.

او از مخاطبان خواست حداقل به سه تست استاندارد به شرح ذیر مراجعه کنند:

تست DISC (برای شناخت تیپ رفتاری)

تست هالند (برای سنجش رغبت شغلی)

تست هوش‌های چندگانه گاردنر (برای شناخت استعدادهای فردی)

او گفت: وقتی نمی‌دانی کی هستی، چطور می‌خواهی بدانی کجا باید بروی؟ اول خودت را بشناس، بعد بازار را، بعد مسیرت را.

کارآفرینی فقط راه‌اندازی شرکت نیست

یکی از اشتباهات متداول که وی با آن برخورد کرد، این بود که تصور شود کارآفرینی یعنی حتماً شرکت داشتن، برند ساختن یا دفتر داشتن.

او تأکید کرد: کارآفرینی فقط به معنای خلق شغل جدید نیست. هر کسی که در یک مجموعه، با خلاقیت و جسارت، فرآیندی را بهتر کند، هزینه‌ای را کاهش دهد یا ارزشی بیافزاید، او کارآفرین سازمانی است. شما حتی در یک اداره دولتی هم می‌توانید کارآفرین باشید.

شش پرسش طلایی برای طراحی نقشه شغلی

وی در بخشی کاربردی، به مخاطبان توصیه کرد پاسخ این ۶ پرسش کلیدی زیر را برای خود یادداشت کنند.

۱. تمرکز اصلی من چیست؟ (تحصیل، مهارت یا کسب‌وکار)

۲. چه توانمندی‌هایی دارم؟ (مهارت فنی، ارتباطی، هنری، …؟)

۳. چه ارتباطاتی دارم؟ (افراد یا نهادهایی که می‌توانم به آن‌ها تکیه کنم)

۴. چه سرمایه‌ای دارم؟ (پول، وقت، تجربه، شهرت یا اعتبار اجتماعی)

۵. چه بازاری می‌شناسم یا می‌فهمم؟ (نیاز مردم در چه حوزه‌ای است؟)

۶. چقدر به هدفم متعهدم؟ (آیا حاضرم برایش هزینه بدهم؟)

از رؤیا تا اقدام؛ انگیزه به سبک واقعی

دهقانی اشکذری گفت: رؤیا، آن چیزی نیست که در خواب می‌بینی. رؤیا آن چیزی است که خواب را از تو می‌گیرد. کسی که فقط رؤیا دارد، اما برنامه ندارد، خیال‌پرداز است. کسی که برنامه دارد، اما اقدام نمی‌کند، رؤیاپرست است. اما کسی که اقدام می‌کند، حتی با رؤیای ناقص، برنده است.

نسل کنونی و چالش نداشتن تمرکز

در نقدی فرهنگی، او به وضعیت نسل امروز پرداخت:
«بزرگ‌ترین مشکل شما، نداشتن تمرکز است. امروز تو با صدها نوتیفیکیشن، ده‌ها ایده و هزاران مقایسه روزانه درگیر هستی. تمرکز نداری. بدون تمرکز هیچ کسب‌وکاری شکل نمی‌گیرد. باید هر روز چند ساعت بدون موبایل باشی، بدون شبکه اجتماعی، فقط برای فکر کردن و ساختن.

نتیجه‌گیری: کارآفرینی یعنی عبادت اجتماعی

سخنران جلسه، در پایان، با اشاره به احادیثی از امام صادق (ع) و رسول اکرم (ص) در تمجید از فرد تلاشگر، کارآفرینی را نوعی عبادت اجتماعی توصیف کرد و گفت:
«در دین ما کسی که به دیگران روزی می‌دهد، مورد رحمت خاص خداست. در روایات داریم: کافر بخشنده از مؤمن خسیس نزد خدا عزیزتر است. پس اگر نیتت خیر است، برکت می‌خواهی، رزق معنوی می‌خواهی، برو کار خلق کن. حتی اگر برای یک نفر.

پیشنهاد عملیاتی پایانی برای حاضران

در انتهای جلسه، لیست پیشنهادی برای قدم‌های اولیه حرکت به سمت خوداشتغالی یا کارآفرینی به شرح ذیل ارائه شد.

تهیه لیستی از مهارت‌های قابل فروش خود

بررسی بازار هدف در شهر یا فضای مجازی

شروع با منابع اندک اما تیم‌سازی قوی

تولید محتوا برای معرفی خدمات

مشورت با افراد با تجربه در حوزه مالی، حقوقی و فروش

تمرین فروش از ساده‌ترین شکل ممکن (حتی فروش یک کالا در اینستاگرام)

صدای تغییر

نشستی که شاید برای بسیاری از حاضران نقطه آغاز باشد؛ آغازی برای نگاهی نو، اقدامی تازه و حرکتی جسورانه به سمت آینده‌ای که ساخته می‌شود، نه به آنکه فقط برسند.