به گزارش صبح ساباط؛ سید محمد رستگاری مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان یزد، از اجرای بیش از ۵۶ عنوان برنامه در سطح استان به مناسبت هفته میراث فرهنگی خبر داد. وی با اشاره به شعار امسال «میراث فرهنگی و آینده جوامع در حال تغییر»، بر اهمیت اقدامات مشارکتی در حفظ و احیای میراث فرهنگی با همکاری جامعه محلی، شهرداریها، دهیاریها، دانشگاهیان و بخش خصوصی تأکید کرد.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان یزد ابراز داشت: از جمله برنامههای شاخص این هفته میتوان به بازدید رایگان از موزهها، برگزاری کارگاههای کودکمحور، آیین شاهنامهخوانی، دیدار فعالان حوزه میراث با استاندار، اجرای آیینهای سنتی، نمایش لباسهای محلی و معرفی خوراکهای بومی اشاره کرد.
رستگاری همچنین از تخصیص بیش از ۷۵ میلیارد تومان اعتبار برای پروژههای مرمتی و زیرساختی میراث فرهنگی خبر داد که با تعهدات جدید این رقم به بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان خواهد رسید.
وی مشارکت مردم و مسئولان محلی را کلید موفقیت پروژههای نجاتبخش میراث فرهنگی در استان دانست و بر لزوم استمرار این همکاریها در آینده تأکید کرد.
بازار تاریخی یزد، الگویی نوین از مشارکت چندجانبه برای احیای میراث فرهنگی
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی یزد در ادامه توضیحات خود، پروژه احیای بازار تاریخی یزد را یکی از شاخصترین اقدامات مشارکتی امسال معرفی کرد.
به گفته وی، این طرح با همکاری ادارهکل میراث فرهنگی، شهرداری ناحیه تاریخی، پایگاه ثبت جهانی، دفتر فنی بازار و اصناف به تصویب شورای برنامهریزی استان رسیده و به صورت فازبندی اجرا خواهد شد.
رستگاری افزود: در این طرح، مرمت سقف بازار برعهده اصناف، جدارهسازی توسط میراث فرهنگی و زیرساختهای خدماتی همچون آب، برق، گاز و مخابرات با همکاری دستگاههای مسئول انجام میشود.
وی تاکید کرد: عملیات اجرایی از دو محور حضرت عباسی و شاهزاده فاضل آغاز شده و هدف آن، تبدیل بازار یزد به الگویی موفق در احیای بافتهای فرسوده تاریخی است. همچنین پروژههای مشابهی در گذر دروازه دولت، خیابان شهید ابراهیمی و مجموعه شاهطهماسب به صورت مشارکتی با شهرداری تعریف شدهاند.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان یزد افزود: در کنار این اقدامات، احیای محور چهارفصل یزد نیز با همکاری شهرداری و مشارکت مردم در دستور کار قرار گرفته و با استفاده از ظرفیت هیئتهای مذهبی و کانونهای حامی میراث، تیمهای محلی در ۳۴ محله تاریخی یزد برای بازسازی ابنیه تاریخی فعال شدهاند.
رستگاری با تأکید بر رویکرد مشارکتی گفت: اگر نجاتبخشی میراث فرهنگی تنها بر دوش این اداره باشد، ممکن نخواهد شد؛ مشارکت مردم، شهرداریها و نمایندگان نقش کلیدی دارد. او از تعریف بیش از ۶۰ پروژه در سطح استان و افزایش سهم پروژههای بزرگ و مشارکتی نسبت به سال گذشته خبر داد و از همه دستگاههای همکار به ویژه شهرداریها و نمایندگان مجلس برای همراهی در تأمین اعتبارات تقدیر کرد.
توسعه پایدار شهری با محوریت میراث فرهنگی؛ یزد الگویی ملی در حفاظت مشارکتی بافت تاریخی
شایان ذکر است؛ در ادامه نشست خبری هفته میراث فرهنگی استان یزد، مسئولان با تأکید بر نقش مشارکت نهادهای مختلف در احیای بافت تاریخی، از اقدامات مشترک شهرداری، میراث فرهنگی و سایر دستگاههای خدماترسان برای نجات بازار و گذرهای تاریخی یزد سخن گفتند.
مدیرکل میراث فرهنگی استان ضمن قدردانی از حمایت شهرداری و تخصیص اعتبارات مکمل توسط پوزهای مرتبط و وزارتخانه، از تداوم جلسات هماهنگی فنی با شهرداری ناحیه تاریخی خبر داد و افزود: تعامل مثبت دو مجموعه باعث شده بسیاری از دغدغههای شهروندان با سرعت و دقت بیشتری حلوفصل شود.
همکاری بینبخشی برای تحقق اهداف توسعه پایدار
در بخش دیگری از نشست، علیرضا نقوی شهردار منطقه بافت تاریخی یزد با اشاره به تجارب شخصی خود در حوزه میراث فرهنگی، تأکید کرد: توسعه پایدار در شهرهای تاریخی مانند یزد تنها با نگاه مشارکتی و عبور از نگرش صرفاً کالبدی به آثار محقق خواهد شد.
وی با ارجاع به اهداف ۱۷گانه توسعه پایدار سازمان ملل (SDGs) و تأکید بر جایگاه میراث فرهنگی در شکلگیری آیندهای متوازن، گفت: شهر موفق، شهری است که بین حفاظت از هویت تاریخی و پاسخگویی به نیازهای امروز شهروندان تعادل برقرار کند.
شهرداری منطقه بافت تاریخی یزد؛ الگویی ملی
نقوی ابراز داشت: شهرداری ناحیه بافت تاریخی یزد به عنوان نخستین منطقه رسمی بافت تاریخی کشور در ساختار وزارت کشور، توانسته با بهرهگیری از برنامهریزی راهبردی، مشارکت با مردم، و همکاری میانبخشی، مدل موفقی از حفاظت شهری را ارائه دهد. این مدل اکنون مورد توجه سایر شهرهای ثبت جهانی قرار گرفته است.
نقش رسانهها و فعالان اجتماعی در حمایت از میراث
در پایان نشست، از خبرنگاران و فعالان حوزه رسانه به عنوان “چشمهای بینا و دلسوزان میراث” یاد شد که با بازتاب دغدغههای مردم و انعکاس اقدامات صورتگرفته، نقش مهمی در پیوند میان مدیران و شهروندان ایفا میکنند.
همچنین این نشست نشان داد که آینده بافت تاریخی یزد نهتنها در گرو اعتبار و طرح است، بلکه بیش از هرچیز نیازمند همدلی، مشارکت و باور به میراث به عنوان سرمایهای برای توسعه پایدار شهری است.
در ادامه نشست هفته میراث فرهنگی استان یزد، مسئولان شهری با تأکید بر لزوم نگاه مسئولانه به تشکیل شهرداری بافت تاریخی، از رشد چشمگیر اعتبارات و پروژههای شاخص برای ارتقاء کیفیت زندگی در بافت تاریخی یزد خبر دادند.
بافت تاریخی یزد؛ سرمایهای مردمی با تکیه بر هویت فرهنگی
به گفته شهردار یزد تشکیل این نهاد تنها یک عنوان افتخارآمیز نیست، بلکه مسئولیتی سنگین است که حفظ یکپارچگی بافت و ارتقاء خدمات را میطلبد؛ مسئولیتی که یزد برخلاف بسیاری از کلانشهرها چون اصفهان، شیراز و کرمان، با همدلی مردم و نهادهای متولی بهخوبی از عهده آن برآمده است.
تعامل تاریخی شهرداری و میراث؛ همافزایی کمنظیر در دوره اخیر
نقوی همچنین اظهار داشت: در این دوره، شهرداری، شورای شهر و اداره کل میراث فرهنگی استان یزد با هماهنگی بیسابقه، پروژههای متعددی را به صورت مشترک تعریف و اجرا کردهاند. این همافزایی، ثمره نگاه انسانمحور و پایدار به حفاظت شهری است.
افزایش بیش از ۱۰ برابری بودجه منطقه تاریخی؛ از ۳۰ به ۳۴۰ میلیارد تومان
شهردار بافت تاریخی یزد با اشاره به افزایش چشمگیر بودجه شهرداری بافت تاریخی طی سه سال اخیر گفت: این رشد بیسابقه، نشانهای روشن از عزم جدی مدیریت شهری برای حفظ و احیای بافت تاریخی یزد است. هدف اصلی، ماندگاری جمعیت اصیل و حفظ پویایی اجتماعی در این بخش ارزشمند شهر است.
پروژههای شاخص؛ از جوی غرغر تا حسینیه شاه طهماسب
در بخش دیگری از سخنان، به پروژههای مهمی چون مرمت جوی غرغر – بهعنوان یکی از گنجینههای تاریخی شهر یزد – اشاره شد. این پروژه، پس از آسیب جدی سیلاب، با مشارکت جدی میراث فرهنگی و تأمین ردیف ملی بازآفرینی، وارد فاز اجرایی شد.
همچنین طرح حسینیه شاه طهماسب، بهعنوان قرینه میدان تاریخی امیرچخماق، با تصویب در کمیسیون ماده ۵ و برنامهریزیهای صورتگرفته، به زودی وارد فاز اجرایی خواهد شد. قرار است روز سهشنبه، این پروژه در ستاد بازآفرینی استان با حضور معاون وزیر راه و شهرسازی مطرح و کلید بخورد.
همگرایی بیسابقه برای آیندهای پایدار
این سخنان نشان میدهد که شهر یزد، با بهرهگیری از مشارکت مردمی، همکاری میاننهادی و افزایش هوشمندانه اعتبارات، گامهای بلندی به سوی توسعه پایدار برداشته است. با استمرار این روند، یزد میتواند نه تنها الگوی ملی، بلکه نمونهای جهانی در حفظ و پویایی بافت تاریخی باشد.
آغاز پروژههای کلان بازآفرینی و مرمت در بافت تاریخی یزد با رویکرد هویتی و پایدار
در نشست خبری امروز، مدیران شهری و میراث فرهنگی یزد از آغاز طرحهای مهم بازآفرینی و احیای بافت تاریخی این شهر با رویکردی کاملاً هویتی و فرهنگی خبر دادند. یکی از پروژههای شاخص، اجرای پیادهراه «برج و بارو» است که از خیابان سعید گل سرخ آغاز و تا حاشیه فرهادان و خیابان امام خمینی ادامه خواهد داشت.
مسیر برج و بارو؛ پیادهراهی با نگاه به فرهنگ و دسترسپذیری
این مسیر با هدف حفظ هویت تاریخی یزد و فراهم آوردن فضایی مناسب برای پیادهروی سالمندان، بانوان و کودکان طراحی شده است تا علاوه بر ایجاد فضای فرهنگی، دسترسی آسان و ایمنی برای همه اقشار شهروندان فراهم شود.
ایجاد پیادهراهها و ارتقاء فضاهای شهری
از دیگر اقدامات مهم، پیادهراهسازی خیابان شهید ابراهیمی است که با توجه به کاربری اداری و حضور ساکنان، بدون ایجاد مشکل ترافیکی، میزبان رویدادهای فرهنگی و اجتماعی خواهد بود. این پروژهها نقش مهمی در افزایش کیفیت زندگی و تقویت تعاملات اجتماعی در بافت تاریخی ایفا میکنند.
در کنار این پروژهها، بازسازی و مرمت مکانهای تاریخی مانند زندان سابق شهربانی، ارگ حکومتی و اداره میراث فرهنگی از برنامههای در دستور کار است. این طرحها با همکاری میراث فرهنگی و شهرداری به صورت مشترک و با پیشبینی پیشرفت ۳۰ تا ۳۵ درصدی در سال جاری دنبال میشوند.
اعتبارات ملی و نگاه بلندمدت به توسعه پایدار
با وجود محدودیت اعتبارات ملی، تلاش میشود پروژهها به صورت کددار شده و در نگاه ملی به عنوان اولویتهای اساسی توسعه پایدار شهر مطرح شوند. این همگرایی بین دستگاههای مختلف استان، نویدبخش آیندهای روشن برای حفظ بافت تاریخی یزد است.
حفظ و توسعه میراث معنوی؛ ثبت جهانی مساجد تاریخی
از سوی دیگر، پروندههای مهمی برای ثبت جهانی مساجد جامع یزد و مسجد جامع فهرج در حال تهیه و ارسال به وزارت میراث فرهنگی است. همچنین، دو پرونده مربوط به آثار دفاع مقدس شامل قلعه خیرآباد و ساختمان بنیاد شهید در حال پیگیری هستند که به زودی جلسه دفاع از آنها برگزار خواهد شد.
همکاری مستمر و نقش رسانهها در حفظ میراث
مسئولان تاکید کردند که همکاری و تعامل رسانهها و فعالان فرهنگی، چشم بینای جامعه در حفاظت و معرفی میراث فرهنگی یزد است و از همراهی خبرنگاران و اصحاب رسانه در این مسیر قدردانی کردند.
این اقدامات نشان میدهد یزد با تمرکز بر توسعه پایدار و هویتمحور، در مسیر حفظ و احیای میراث فرهنگی خود گامهای مهمی برداشته و به الگویی موفق در سطح کشور تبدیل شده است.
پیشرفت چشمگیر پروژههای مرمت و بازآفرینی بافتهای تاریخی استان یزد در سال جاری
با نزدیک شدن به پایان خردادماه، پروندههای مهم ثبت آثار تاریخی استان یزد آماده ارسال به وزارتخانه شده و خوشبختانه این پروندهها با سرعت بالا در حال تکمیل و ارائه هستند. در این مسیر، همکاری نزدیک و حمایت شورای شهر و شهرداریها در شهرستانهای مختلف استان نقش بسیار مؤثری داشته است.
در سال جاری تفاهمنامههای متعددی با شهرداران شهرستانها به امضا رسیده که بر مبنای آن پروژههای مرمت و بازآفرینی بافتهای تاریخی به صورت مشارکتی اجرایی میشوند. شهرستانهایی همچون بهاباد، باغ، مهریز و اردکان از جمله نقاطی هستند که پروژههای ویژهای برای حفظ و احیای بناها و محورها تاریخی در آنها تعریف شده است.
از جمله پروژههای شاخص میتوان به مرمت حسینیه ارش در مهریز، ساماندهی محور تاریخی باغ و حل مشکل فاضلاب قنوات شهرستان اردکان اشاره کرد که با پیگیری مستمر در حال پیشرفت است. همچنین در شهرستان قلعهزارآباد، پروژه مرمت مسجد ریگ و دیگر بناهای تاریخی در دستور کار قرار دارند.
رویکرد تخصصی و فنی میراث فرهنگی با بهرهگیری از شورای فنی و نظارت در تمام پروژهها مورد تأکید بوده و موجب تسریع و افزایش کیفیت اقدامات مرمتی شده است. نمونه بارز آن مرمت مسجد جامع عوض و ساماندهی کامل آن است که با همکاری معاونت میراث فرهنگی در حال انجام میباشد.
در روستاهای تاریخی همچون حرا و ارزهای ترکان و شهرستانهای خاتم و ابرکوه نیز پروژههای احیا و مرمت با حمایت بخش خصوصی و دهیاران در حال اجراست که به حفظ اصالت و هویت فرهنگی این مناطق کمک شایانی خواهد کرد.
پروژههای مرمتی در گنبدهای تاریخی و ساختمانهای دولتی واقع در بافت تاریخی شهر یزد نیز ادامه دارد و برنامهریزی برای تکمیل و رفع مشکلات فنی انجام شده است.
در نهایت، تاکید شد که ثبت جهانی مساجد تاریخی استان، از جمله مسجد جامع یزد و مسجد جامع فهرج، در دستور کار جدی میراث فرهنگی قرار دارد و با تلاش کارشناسان مربوطه به زودی به مراحل نهایی خواهد رسید.
این همکاری و همدلی بین دستگاههای اجرایی، شوراها، بخش خصوصی و جامعه محلی نویدبخش حفظ و تقویت میراث فرهنگی استان یزد و توسعه پایدار این گنجینههای ارزشمند است.
پویش حفاظت از مساجد تاریخی و فراخوان رسانهای برای حمایت از موزههای محلی در روز جهانی موزهها
تیم کارشناسی میراث فرهنگی استان یزد با بازدید میدانی از مساجد تاریخی، ضمن ارائه پیشنهادات تخصصی، تاکید کرد حفظ پیوستگی تاریخی و حداقل دخالت در ساختار اصلی آثار، از اولویتهای اساسی پروژههای مرمتی است.
همزمان با روز جهانی موزهها و روز روابط عمومی، نقش موزهها در توسعه پایدار فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی برجسته شد؛ موزهها نه تنها فرصتهای شغلی ایجاد میکنند بلکه به عنوان قطبهای نوآوری و ترویج فرهنگ، در ارتقای جوامع محلی تاثیرگذارند.
با وجود ظرفیتهای غنی، ضعف در امکانات و ارائه نامناسب آثار فرهنگی در کشور محسوس است؛ از این رو، از رسانهها درخواست شده تا با تولید محتوای تخصصی و معرفی موزههای خرد و محلی، نقش خود را در حمایت و تقویت این گنجینههای فرهنگی ایفا کنند.
این فراخوان با هدف افزایش مشارکت و آگاهی عمومی و ایجاد همافزایی میان نهادهای فرهنگی و رسانهها ارائه شده است تا شاهد حفاظت پایدار و ارتقای میراث تاریخی استان یزد باشیم.
شفافسازی مالی و هماهنگی با میراث فرهنگی در اجرای پروژههای شهری یزد / تأکید بر بازنگری در زیرساخت بافت تاریخی
در جریان نشست مشترک با حضور مدیران شهری، مسئولان پایگاه میراث جهانی یزد و اصحاب رسانه، بر لزوم استفاده از مصالح سنتی مقاوم در پروژههای شهری با هماهنگی کامل با میراث فرهنگی تأکید شد. به گفته مسئولان، استفاده از سنگهای سنتی در پروژههایی نظیر خیابان “ستی فاطمه” بهمنظور تطبیق با شرایط ترافیکی امروز، با رعایت اصول میراثی در حال اجراست.
شهرداری منطقه تاریخی یزد با اشاره به مسئولیتهای گسترده خود در حفاظت و مدیریت شهری بافت تاریخی، اعلام کرد که در سال گذشته نزدیک به ۱۰۰ میلیارد تومان درآمد محقق شده که طبق قانون به حساب خزانه مرکزی واریز شده است. این در حالی است که همزمان بیشترین حجم هزینهکرد نیز در این محدوده صورت گرفته است.
همچنین در این نشست، مسئول پایگاه میراث جهانی یزد به اختصار به نقش سهگانه این پایگاه شامل آموزش، پژوهش و پایش اشاره کرد و وعده داد که گزارش تفصیلی از عملکرد پس از ثبت جهانی یزد در برنامهای رسمی همزمان با سالگرد ۱۸ تیر ارائه خواهد شد.
در پایان، ضمن تأکید بر تقویت تعامل نهادهای فرهنگی و رسانهای، مقرر شد نشستهای تخصصیتری در خصوص وضعیت موزهها، زیرساختهای بافت تاریخی و پیشرفت طرحهای مرمتی بهزودی برگزار شود.
توضیحات شهرداری و میراث فرهنگی درباره ساختوسازها، مصالح سنتی و نظارت بر پروژهها در بافت تاریخی یزد
در نشست همزمان با هفته میراث فرهنگی، مسئولان شهرداری و پایگاه میراث جهانی یزد در پاسخ به سوالات رسانهها، از روند صدور مجوزها، نظارت بر ساختوسازها و نوع مصالح مورد استفاده در بافت تاریخی شفافسازی کردند.
به گفته مسئولان، کاروانسراهای دارای مالکیت خصوصی از شمول مدیریت مستقیم شهرداری خارجاند، اما در صورت ورود مالکان، شهرداری همکاریهای لازم را خواهد داشت. همچنین عرصه بازار به عنوان فضای عمومی شهری، در اولویت اقدامات مشارکتی شهرداری و میراث فرهنگی قرار گرفته است.
در خصوص ساختوسازهای جدید، مسئولان تأکید کردند که هیچ پروانهای بدون تأیید کمیته فنی میراث صادر نمیشود و هرگونه مرمت یا بازسازی با مصالح سنتی، مطابق ضوابط ابلاغی صورت میگیرد. علاوه بر این، بازدیدهای مشترک هفتگی با حضور کارشناسان دو نهاد، روند اجرا را تحت نظارت قرار میدهد.
موضوع تخلفات ساختمانی از جمله ساخت چند طبقه در محدودههایی نظیر کوچه شاه ابوالقاسم و خیابان امامزاده جعفر نیز مطرح شد که شهرداری اعلام کرد در صورت احراز تخلف، با حکم قضایی نسبت به توقف پروژه و حتی پلمب آن اقدام خواهد شد.
همچنین مسئولان به دستاوردهای شهرداری در زمینه اخذ تسهیلات مرمتی برای خانههای تاریخی اشاره کردند و گفتند: با پیگیری یزد، برای اولینبار تسهیلات نوسازی به مرمت بافت تاریخی اختصاص یافت و بستههای تشویقی دیگری نیز برای متقاضیان مرمت در دستور کار قرار دارد.
در پایان نشست، مقرر شد برای بررسی تخصصیتر هر موضوع از جمله کاروانسراها، خانههای قاجاری، دخل و تصرفهای جدید و عملکرد یگانهای حفاظتی، جلسات جداگانهای با حضور رسانهها و کارشناسان برگزار شود.
- نویسنده : ریحانه رفیعی زاه
Friday, 28 August , 2026