به گزارش صبح ساباط؛ هایده جوادزاده شهشهانی مدیرکل انتقال خون استان یزد همزمان با پنجاه‌ودومین سالگرد تأسیس سازمان انتقال خون ایران، در نشست خبری با اصحاب رسانه این استان ضمن قدردانی از اهداکنندگان خون و کارکنان انتقال خون، گفت: در سال ۱۴۰۴ بیش از ۶۴ هزار نفر در سراسر استان برای اهدای خون به مراکز انتقال خون، پایگاه‌های ثابت و تیم‌های سیار مراجعه کردند که از این تعداد، بیش از ۵۰ هزار واحد خون اهدا شد.

جوادزاده با بیان اینکه از خون‌های اهدایی، بیش از ۷۷ هزار فرآورده خونی شامل گلبول قرمز، پلاکت و پلاسما تولید و در اختیار مراکز درمانی قرار گرفت، افزود: این فرآورده‌ها برای درمان بیماران تالاسمی، مبتلایان به سرطان، بیماران تحت شیمی‌درمانی، بیماران نیازمند دریافت پلاکت و سایر افرادی که به خون و فرآورده‌های خونی نیاز دارند، مورد استفاده قرار گرفته است.

مدیرکل انتقال خون استان یزد از تولید حدود ۱۰ هزار واحد پلاکت در سال گذشته خبر داد و گفت: بیش از سه هزار واحد از این میزان به روش تخصصی پلاکت‌فرزیس تهیه شده است و یزد از استان‌های پیشرو کشور در این حوزه به شمار می‌رود؛ به‌گونه‌ای که بیش از ۶۵ درصد پلاکت‌های مصرفی استان از طریق این روش تخصصی تأمین می‌شود. این فرآورده کیفیت بالاتری دارد و برای بیمارانی که نیاز مکرر به دریافت پلاکت دارند، مناسب‌تر است.

جوادزاده همچنین از تهیه بیش از ۱۱ هزار واحد پلاسما خبر داد و اظهار کرد: پس از تأمین نیاز مراکز درمانی استان، پلاسماهای مازاد برای تولید داروهای مشتق از پلاسما در اختیار شرکت‌های پالایشگر خارجی قرار می‌گیرد. این فرآیند به معنای صادرات پلاسما نیست، بلکه پلاسما برای تولید داروهای حیاتی مانند فاکتورهای انعقادی، ایمونوگلوبولین، آلبومین و سایر فرآورده‌های پلاسمایی ارسال و پس از فرآوری، به‌صورت داروهای مورد نیاز نظام سلامت به کشور بازگردانده می‌شود.

وی با تأکید بر اینکه این اقدام صرفاً با هدف تأمین نیاز بیماران انجام می‌شود، افزود: در حال حاضر زیرساخت لازم برای پالایش صنعتی پلاسما متناسب با نیاز کشور به طور کامل فراهم نیست و به همین دلیل این فرآیند با همکاری شرکت‌های پالایشگر خارجی انجام می‌شود.

مدیرکل انتقال خون استان یزد با اشاره به ترکیب اهداکنندگان خون استان گفت: بیش از ۹۵ درصد اهداکنندگان را آقایان و حدود چهار درصد را بانوان تشکیل می‌دهند. همچنین ۳۰ درصد اهداکنندگان زیر ۳۵ سال، ۱۳ درصد اهداکنندگان بار اول و حدود ۶۴ درصد نیز اهداکنندگان مستمر هستند.

وی با اشاره به نتایج مطالعات جمعیت‌شناسی اهداکنندگان خون استان تصریح کرد: از سال ۱۳۸۶ تاکنون جمعیت اهداکنندگان زیر ۳۰ سال حدود ۲۷ درصد کاهش یافته و در مقابل، جمعیت اهداکنندگان ۵۰ تا ۶۰ سال بیش از ۶.۵ درصد افزایش داشته است. این روند حتی از سرعت سالمند شدن جمعیت استان نیز بیشتر است و زنگ خطری برای آینده انتقال خون به شمار می‌رود.

جوادزاده با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین اهداف انتقال خون استان در سال ۱۴۰۵ افزایش مشارکت جوانان، بانوان و اهداکنندگان بار اول است؛ اظهار کرد: جوانان به دلیل امکان حضور مستمر در چرخه اهدای خون، پشتوانه اصلی انتقال خون هستند و لازم است با همکاری رسانه‌ها، دستگاه‌های اجرایی، مراکز آموزشی و سازمان‌های مردم‌نهاد، فرهنگ اهدای خون در میان این قشر بیش از گذشته ترویج شود.

سهم بسیار پائین بانوان یزدی از اهدای خون 

وی با اشاره به سهم پایین بانوان در اهدای خون گفت: در حال حاضر تنها حدود چهار درصد از اهداکنندگان خون استان را بانوان تشکیل می‌دهند، در حالی که میانگین این شاخص در کشور نیز حدود پنج درصد است. افزایش مشارکت بانوان یکی از اولویت‌های انتقال خون در سال جاری است.

مدیرکل انتقال خون استان یزد افزود: بسیاری از بانوان به دلیل نگرانی از کم‌خونی یا عوارض احتمالی، از اهدای خون خودداری می‌کنند، در حالی که پیش از اهدای خون، تمامی داوطلبان توسط پزشک معاینه شده و از نظر میزان هموگلوبین و وضعیت سلامت بررسی می‌شوند و افرادی که دچار کم‌خونی یا منع پزشکی باشند، اجازه اهدای خون نخواهند داشت.

وی ادامه داد: برای بانوان واجد شرایط نیز پس از اهدای خون، مکمل آهن تجویز می‌شود تا خون از دست‌رفته سریع‌تر جبران شود و بانوانی که از سلامت کافی برخوردار هستند، می‌توانند با اطمینان خاطر در این اقدام انسان‌دوستانه مشارکت کنند. بانوان همچنین می‌توانند به عنوان سفیران اهدای خون، اعضای خانواده و اطرافیان خود را به این فرهنگ ارزشمند ترغیب کنند.

جوادزاده با اشاره به افزایش مراجعه بانوان و اهداکنندگان بار اول در برخی شرایط خاص، ابراز امیدواری کرد این مشارکت‌ها به حضور مستمر در چرخه اهدای خون تبدیل شود.

هشدار درباره کاهش مشارکت جوانان در اهدای خون

این مقام مسئول در ادامه با استناد به نتایج مطالعات جمعیت‌شناسی اهداکنندگان خون در استان یزد، نسبت به کاهش مشارکت جوانان در اهدای خون هشدار داد و اظهار کرد: بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد از سال ۱۳۸۶ تاکنون روند حضور جوانان در چرخه اهدای خون به‌صورت مستمر کاهش یافته و در مقابل، میانگین سنی اهداکنندگان افزایش پیدا کرده است.

وی افزود: بر اساس این مطالعات، جمعیت اهداکنندگان زیر ۳۰ سال طی سال‌های اخیر حدود ۲۷ درصد کاهش یافته، در حالی که تعداد اهداکنندگان ۵۰ تا ۶۰ سال بیش از ۶.۵ درصد افزایش داشته است؛ موضوعی که بیانگر حرکت ترکیب سنی اهداکنندگان به سمت سالمندی است.

مدیرکل انتقال خون استان یزد با بیان اینکه روند سالمند شدن اهداکنندگان حتی از روند سالمندی جمعیت استان نیز سرعت بیشتری دارد، تصریح کرد: این وضعیت زنگ خطری جدی برای آینده انتقال خون به شمار می‌رود، زیرا با افزایش سن، اهداکنندگان به‌تدریج از چرخه اهدای خون خارج می‌شوند و در صورت جایگزین نشدن آنان با نسل جوان، تأمین پایدار خون با چالش مواجه خواهد شد.

وی با تأکید بر اینکه جوانان می‌توانند سال‌های طولانی در چرخه اهدای خون حضور داشته باشند، گفت: اگر افراد از سنین جوانی به اهدای خون روی بیاورند و سبک زندگی سالمی داشته باشند، می‌توانند تا حدود ۷۰ سالگی به‌طور مستمر خون اهدا کنند و نقش مؤثری در نجات جان بیماران ایفا کنند.

جوادزاده یکی از مهم‌ترین اهداف انتقال خون استان در سال ۱۴۰۵ را افزایش مشارکت جوانان، بانوان و اهداکنندگان بار اول عنوان کرد و افزود: برای تحقق این هدف، برنامه‌های آموزشی و فرهنگی با همکاری رسانه‌ها، دانشگاه‌ها، اداره کل ورزش و جوانان، سازمان‌های مردم‌نهاد و سایر نهادهای مرتبط اجرا خواهد شد تا فرهنگ اهدای خون در میان نسل جوان بیش از پیش گسترش یابد.

وی همچنین خاطرنشان کرد: بررسی‌های انجام‌شده در سطح جهان نیز نشان می‌دهد میزان مشارکت اجتماعی جوانان در بسیاری از فعالیت‌های داوطلبانه کاهش یافته است و اهدای خون یکی از ارزشمندترین جلوه‌های مشارکت اجتماعی و مسئولیت‌پذیری شهروندان به شمار می‌رود؛ از این رو رسانه‌ها نقش مهمی در فرهنگ‌سازی و ترغیب جوانان به مشارکت مستمر در این اقدام انسان‌دوستانه دارند.

وی با بیان اینکه در حال حاضر به ازای هر هزار نفر جمعیت استان، ۳۸ نفر اهداکننده خون وجود دارد، گفت: هدف‌گذاری انتقال خون افزایش این شاخص به ۴۲ نفر در هر هزار نفر جمعیت است. همچنین حدود ۱۰ درصد خون مورد نیاز استان از طریق تیم‌های سیار فعال در شهرستان‌ها تأمین می‌شود.

مدیرکل انتقال خون استان یزد با تأکید بر اینکه سلامت خون و فرآورده‌های خونی در اولویت این سازمان قرار دارد، اظهار کرد: تمامی خون‌های اهدایی پیش از ورود به چرخه درمان، تحت آزمایش‌های دقیق و تخصصی قرار می‌گیرند و در این زمینه از به‌روزترین تجهیزات و فناوری‌های آزمایشگاهی استفاده می‌شود.

وی افزود: آزمایش‌های تعیین گروه خونی، غربالگری بیماری‌های عفونی و کنترل کیفیت فرآورده‌های خونی با دستگاه‌های تمام‌اتوماتیک و کیت‌های پیشرفته انجام می‌شود تا خون سالم و ایمن در اختیار بیماران قرار گیرد.

جوادزاده با اشاره به استفاده از فناوری مولکولی NAT گفت: این فناوری امکان شناسایی زودهنگام ویروس‌های قابل انتقال از طریق خون را فراهم کرده و دوره پنجره تشخیصی را از حدود یک ماه به حدود یک هفته تا ۱۰ روز کاهش داده است که نقش مهمی در افزایش ایمنی خون‌های اهدایی دارد.

وی همچنین از اجرای طرح غربالگری آنتی‌بادی‌های خون خبر داد و افزود: در این طرح، خون برخی اهداکنندگان از نظر وجود آنتی‌بادی‌های نامطلوب بررسی می‌شود و در صورت مثبت بودن نتیجه، آن خون از چرخه مصرف درمانی خارج خواهد شد تا احتمال بروز عوارض ناشی از انتقال خون به حداقل برسد.

مدیرکل انتقال خون استان یزد با اشاره به وضعیت ذخایر خونی، گروه خونی O منفی را راهبردی‌ترین گروه خونی در شرایط اضطراری دانست و گفت: این گروه خونی به دلیل قابلیت تزریق به همه گروه‌های خونی، در حوادث و شرایط اورژانسی بیشترین کاربرد را دارد، در حالی که تنها حدود ۱۵ درصد جمعیت دارای گروه‌های خونی منفی هستند. از این رو از دارندگان این گروه خونی درخواست می‌شود با اهدای مستمر خون، سازمان انتقال خون را در حفظ ذخایر راهبردی استان یاری کنند.

وی افزود: انتقال خون یزد همواره تلاش می‌کند حداقل ذخیره پنج‌روزه خون را در استان حفظ کند و در شرایط بحرانی این ذخایر را تا حدود هفت روز افزایش دهد تا روند درمان بیماران با کمبود خون مواجه نشود.

جوادزاده از ادامه ثبت‌نام داوطلبان اهدای سلول‌های بنیادی نیز خبر داد و گفت: داوطلبان پس از انجام آزمایش‌های سازگاری، در صورت تطابق با بیماران نیازمند، می‌توانند در فرآیند پیوند سلول‌های بنیادی مشارکت کرده و نقش مؤثری در درمان بیماران ایفا کنند.

وی با اشاره به جایگاه انتقال خون یزد در کشور خاطرنشان کرد: این مجموعه علاوه بر تأمین نیاز مراکز درمانی استان، با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، توسعه تولید فرآورده‌های تخصصی، فعالیت تیم‌های سیار، ارتقای شاخص‌های بهره‌وری و کاهش ضایعات فرآورده‌های خونی، به یکی از مراکز موفق انتقال خون کشور تبدیل شده است.

مدیرکل انتقال خون استان یزد در پایان با اشاره به کاهش چشمگیر ضایعات فرآورده‌های خونی گفت: اجرای برنامه‌های ارتقای بهره‌وری موجب شد انتقال خون استان یزد در همایش ملی بهره‌وری سال ۱۴۰۲ رتبه برتر کشور را کسب کند و این مسیر با توسعه زیرساخت‌ها، نوسازی تجهیزات، ارتقای کیفیت خدمات و گسترش فرهنگ اهدای خون با جدیت ادامه خواهد یافت.

جوادزاده با اشاره به نحوه بهره‌برداری از پلاسماهای مازاد بر نیاز درمانی استان، اظهار کرد: پس از تأمین نیاز مراکز درمانی، پلاسماهای مازاد برای تولید داروهای مشتق از پلاسما در اختیار شرکت‌های پالایشگر خارجی قرار می‌گیرد. این فرآیند به معنای صادرات پلاسما نیست، بلکه پلاسما به‌منظور تولید داروهای حیاتی مانند فاکتورهای انعقادی، ایمونوگلوبولین، آلبومین و سایر فرآورده‌های پلاسمایی به شرکت‌های پالایشگر ارسال و پس از فرآوری، به‌صورت داروهای مورد نیاز نظام سلامت به کشور بازگردانده می‌شود.

وی با تأکید بر اینکه این اقدام با هدف تأمین نیاز بیماران انجام می‌شود، افزود: در حال حاضر زیرساخت لازم برای پالایش صنعتی پلاسما در داخل کشور متناسب با نیاز موجود فراهم نیست؛ از این رو، این فرآیند با همکاری شرکت‌های پالایشگر خارجی انجام می‌شود تا داروهای حیاتی مورد نیاز بیماران ایرانی تأمین شود.