شاید کمتر کسی می‌دانست این دست‌بافته ساده و بی‌ادعا، تنها یک کف‌پوش نیست؛ بلکه روایتگر نگاه رهبری است که حمایت از تولید ملی و صنایع‌دستی ایرانی را نه در سخن، بلکه در سبک زندگی خود معنا کرد. انتخاب آگاهانه زیلوی میبد برای حسینیه و بیت رهبری، سال‌ها پیش هنری را که در آستانه فراموشی قرار داشت، دوباره بر سر زبان‌ها انداخت و راه ثبت جهانی این هنر کهن را هموار کرد.

امروز و در روزهایی که همان زیلوها آخرین بدرقه‌کنندگان رهبر شهید شده‌اند، مرور این روایت، بیش از هر زمان دیگری معنای حمایت عملی از تولید ایرانی و میراث ماندگار ایشان را آشکار می‌کند. عبدالکریم غنی‌پور، رئیس شرکت تعاونی زیلوبافی میبد، در گفتگو با خبرنگار یزدرسا از روزهایی می‌گوید که یک انتخاب ساده، سرنوشت یک هنر اصیل ایرانی را تغییر داد.

هنری که در آستانه نابودی بود

وی با اشاره به نقش ماندگار رهبر شهید انقلاب اسلامی در احیای زیلوبافی میبد اظهار کرد: زیلوبافی میبد سابقه‌ای بیش از ۸۰ سال دارد و روزگاری نزدیک به ۶۰ درصد زیلوی مورد نیاز کشور در این شهرستان تولید می‌شد. در آن دوران حدود ۳۰۰ دستگاه زیلوبافی فعال بود و پیش از رواج فرش‌های ماشینی، زیلو اصلی‌ترین کف‌پوش خانه‌ها، مساجد و اماکن عمومی به شمار می‌رفت، اما با گسترش فرش ماشینی و دست‌باف، این هنر اصیل به تدریج جایگاه خود را از دست داد و در سال‌های منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی در آستانه فراموشی قرار گرفت.

وی افزود: شرکت تعاونی زیلوبافی میبد در سال ۱۳۵۱ تأسیس شد و پس از پیروزی انقلاب اسلامی، زیلوهای تولیدی این مجموعه در مدارس علوم دینی، حوزه‌های علمیه و حتی حسینیه جماران مورد استفاده قرار گرفت. با آغاز دوران رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای نیز حمایت از این هنر اصیل ایرانی وارد مرحله تازه‌ای شد.

غنی‌پور با بیان اینکه نخستین محموله زیلو برای حسینیه امام خمینی(ره) و بیت رهبری در سال ۱۳۸۴ ارسال شد، گفت: در آن مرحله حدود هزار و ۵۰۰ مترمربع زیلو برای این مجموعه بافته شد و در سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۴ نیز بار دیگر همین میزان زیلو تولید و به حسینیه امام خمینی(ره) و بیت رهبری ارسال شد.

وی با اشاره به سفر رهبر شهید به استان یزد و دغدغه مطرح شده درباره حمایت از زیلوبافی اظهار کرد: در آن دیدار، یکی از حاضران از معظم‌له پرسید چرا از زیلو، به عنوان یکی از هنرهای اصیل ایرانی، حمایت نمی‌شود. رهبر شهید در پاسخی کوتاه اما ماندگار فرمودند: من باید یک کار فرهنگی انجام می‌دادم که انجام دادم؛ تمام حسینیه و منزل خود را زیلو کردم و انتظار دارم دیگران هم این کار را انجام دهند.

حمایت عملی رهبر شهید از صنعت زیلوبافی میبد

رئیس شرکت تعاونی زیلوبافی میبد ادامه داد: رهبر شهید تنها به بیان توصیه اکتفا نکردند، بلکه با عمل خود از این هنر حمایت کردند. حتی زمانی که برخی پیشنهاد استفاده از فرش‌های اهدایی در حسینیه را مطرح می‌کردند، ایشان تأکید داشتند که زیلو از صنایع‌دستی در معرض فراموشی است و هنوز خانواده‌هایی از محل تولید و فروش آن ارتزاق می‌کنند؛ بنابراین برای حمایت از اشتغال و صنایع‌دستی باید از این دست‌بافته ایرانی استفاده شود.

وی این اقدام را نقطه عطف احیای زیلوبافی میبد دانست و افزود: زمانی تنها پنج تا شش دستگاه زیلوبافی در میبد فعال بود، اما حمایت عملی رهبر شهید باعث شد این هنر دوباره جان بگیرد و امروز حدود ۶۰ دستگاه زیلوبافی در این شهرستان فعال است و تعدادی خانواده از این راه امرار معاش می‌کنند.

افزایش سفارش‌ها پس از شهادت رهبر شهید

غنی‌پور با اشاره به مراسم تشییع رهبر شهید گفت: برای ما بسیار تأثیرگذار بود که جایگاه استقرار پیکر مطهر رهبر شهید نیز با زیلوهای میبد مفروش شده بود؛ همان زیلوهایی که سال‌ها در حسینیه امام خمینی(ره) و بیت رهبری مورد استفاده قرار می‌گرفت و این همراهی تا آخرین بدرقه ایشان ادامه یافت. این موضوع برای زیلوبافان میبد، افتخاری بزرگ و ماندگار است.

وی افزود: در یکی دو ماه اخیر و پس از شهادت رهبر شهید، استقبال از زیلوی میبد به شکل چشمگیری افزایش یافته است. امروز بسیاری از مردم، مساجد، حسینیه‌ها و مراکز فرهنگی، زیلو را به عنوان نماد ساده‌زیستی رهبر شهید انتخاب می‌کنند و سفارش‌های متعددی برای استفاده از آن ثبت شده است.

ماندگاری نقش رهبری بر تار و پود زیلو

رئیس شرکت تعاونی زیلوبافی میبد با اشاره به طرح‌های اصیل این دست‌بافته اظهار کرد: نقشی که برای زیلوهای حسینیه امام خمینی(ره) و بیت رهبری بافته شد، نقش زلفک بود. این طرح به مرور زمان در میان مردم و مشتریان به «نقش رهبری» شهرت پیدا کرد و امروز بسیاری از خریداران هنگام سفارش، به جای نام زلفک، درخواست بافت «نقش رهبری» را مطرح می‌کنند؛ موضوعی که نشان می‌دهد نام و یاد رهبر شهید بر تار و پود این هنر اصیل ایرانی ماندگار شده است.

وی در ادامه با اشاره به ویژگی‌های نمادین نقش‌های زیلوی میبد گفت: اگر قرار باشد نمادی از شخصیت رهبر شهید بر روی یک زیلو نقش ببندد، بدون تردید نقش سرو را انتخاب می‌کنم؛ زیرا سرو در فرهنگ ایرانی نماد استقامت، آزادگی و ایستادگی است و رهبر شهید نیز تا آخرین لحظه عمر خود در برابر ظلم، زورگویی و استکبار ایستادگی کردند. به باور من، سرو بهترین نماد برای تجسم شخصیت و منش ایشان بر تار و پود زیلوی میبد است.

غنی‌پور با بیان اینکه حمایت رهبر شهید از زیلوبافی تنها یک حمایت نمادین نبود، گفت: اگر بخواهیم جمله‌ای به یاد ایشان بر گوشه یکی از زیلوهای میبد بنویسیم، آن جمله این است: «درود بر کارآفرین بی‌ادعا.» ایشان بدون شعار و ادعا، با یک اقدام عملی برای احیای این هنر و ایجاد اشتغال گام برداشتند و ما از برکت همان نگاه و حمایت، در این حرفه مشغول فعالیت هستیم.

وی درباره ویژگی‌های زیلوی میبد نیز اظهار کرد: زیلوهای امروز از پنبه خالص بافته می‌شوند، هیچ وابستگی به مواد اولیه خارجی ندارند، از نظر سلامت به‌ویژه برای اتاق کودکان، یکی از بهترین کف‌پوش‌ها به شمار می‌روند، از هر دو طرف قابل استفاده هستند و تا ۵۰ سال عمر می‌کنند

رئیس شرکت تعاونی زیلوبافی میبد، جهانی شدن این هنر را نیز نتیجه حمایت‌های رهبر شهید دانست و افزود: اگر زیلوبافی در آن سال‌ها احیا نمی‌شد، هرگز امکان جهانی‌شدن آن نیز فراهم نبود. حمایت عملی رهبر شهید، این هنر را از خطر نابودی نجات داد و زمینه معرفی آن را در سطح ملی و بین‌المللی فراهم کرد.

مطالبه‌ای از مسئولان

وی در پایان با گلایه از کمبود حمایت دستگاه‌های مسئول گفت: با وجود ثبت جهانی زیلوی میبد و حضور گردشگران و بازدیدکنندگان داخلی و خارجی، شرکت تعاونی زیلوبافی میبد همچنان از کمترین حمایت برخوردار است. انتظار داریم مسئولان میراث فرهنگی همان‌گونه که برای حفظ بافت تاریخی میبد هزینه می‌کنند، برای مرمت، ساماندهی و توسعه این مجموعه نیز اقدام کنند تا میراثی که با نگاه و حمایت رهبر شهید احیا شد، برای نسل‌های آینده حفظ و ماندگار بماند. همچنین معتقدم اگر مسئولان کشور، همانند رهبر شهید، استفاده از تولیدات بومی و صنایع‌دستی ایرانی را از محل کار و زندگی خود آغاز کنند، بهترین حمایت از تولید ملی و اشتغال خواهد بود؛ همان مسیری که رهبر شهید با عمل خود به همه آموخت.