حمید ظهرابی، معاون محیط‌زیست طبیعی و تنوع‌زیستی سازمان حفاظت محیط‌زیست، افزود: در جلسه امروز شورای عالی حفاظت محیط‌زیست که با حضور رئیس‌جمهور برگزار شد، سه منطقه جدید به مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط‌زیست اضافه شد. وی با تأکید بر رویکرد این سازمان در دوره کنونی تصریح کرد: سیاست سازمان حفاظت محیط‌زیست تمرکز بر حفاظت هدفمند از مناطق دارای ارزش بالای تنوع زیستی است و بر همین اساس، انتخاب این مناطق به‌صورت کاملاً کارشناسی و مبتنی بر اهمیت اکولوژیک آن‌ها انجام می‌شود.

وی اظهار کرد: سه منطقه‌ای که در جلسه شورای عالی حفاظت محیط‌زیست به تصویب رسیدند، از نظر ارزش‌های تنوع زیستی در زمره مناطق بسیار مهم کشور قرار دارند و برخی از آن‌ها حتی در سطح بین‌المللی نیز واجد اهمیت اکولوژیک هستند. انتخاب این مناطق بر اساس شاخص‌های علمی و ارزیابی‌های تخصصی انجام شده و نقش مؤثری در صیانت از گونه‌های ارزشمند و زیست‌بوم‌های حساس کشور ایفا خواهد کرد.

وی در ادامه با اشاره به تصویب اثر طبیعی ـ ملی چشمه قدمگاه در استان فارس گفت: اگرچه این منطقه از نظر وسعت، محدوده‌ای کوچک محسوب می‌شود، اما از غنای زیستی بسیار بالایی برخوردار است؛ به‌گونه‌ای که هشت گونه ماهی در آن شناسایی شده که شش گونه اندمیک ایران و دو گونه نیز به‌طور کامل منحصر به همین چشمه هستند. این ویژگی‌ها، چشمه قدمگاه را به یکی از شگفتی‌های خلقت در حوزه تنوع زیستی کشور تبدیل کرده است. علاوه بر این، باورهای معنوی مردم محلی و اعتقاد آنان به قدمگاه بودن این چشمه منتسب به امام رضا (ع)، نقش مؤثری در حفاظت طبیعی این زیست‌بوم داشته که نشان می‌دهد ارزش‌های فرهنگی و معنوی جامعه می‌تواند تأثیر بسزایی در حفظ محیط‌زیست داشته باشد.

ظهرابی افزود: منطقه ارس شهرستانک به عنوان یکی دیگر از مناطق مصوب، در محدوده منطقه حفاظت‌شده البرز مرکزی قرار دارد و به‌دلیل وجود یک درخت ارس کهنسال با قدمتی بیش از ۲ هزار و ۷۰۰ سال، به‌عنوان اثر طبیعی ـ ملی شناخته می‌شود. وی با اشاره به اهمیت این منطقه تأکید کرد: درختان کهنسال به‌عنوان ذخایر ژنتیکی ارزشمند، گنجینه‌هایی بی‌بدیل در حوزه تنوع زیستی محسوب می‌شوند و حفاظت از آن‌ها نقش مهمی در صیانت از میراث طبیعی و پایداری اکوسیستم‌های کشور دارد.

وی در ادامه با اشاره به تصویب منطقه زرین‌گل در استان گلستان گفت: این منطقه نیز به‌عنوان یکی از رویشگاه‌های کم‌نظیر کشور از نظر تنوع زیستی مورد تأیید قرار گرفت. اگرچه مقرر شد بررسی‌های تکمیلی مشترکی میان سازمان حفاظت محیط‌زیست و سازمان منابع طبیعی درباره میزان بکر بودن منطقه انجام شود، اما تصویب آن در شورای عالی حفاظت محیط‌زیست انجام شد. منطقه زرین‌گل رویشگاه بیش از ۶۰ گونه درختی و درختچه‌ای است و از منظر حفاظتی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ به‌ویژه اینکه دو گونه ارزشمند سرخدار و انجیری در این منطقه رویش دارند که از گونه‌های دارای اهمیت بالای حفاظتی به شمار می‌روند. بر همین اساس مقرر شد پس از انجام بررسی‌های اجمالی مشترک، فرآیند آگهی رسمی این منطقه دنبال شود.

تصویب هفت منطقه به‌عنوان حفاظتگاه مردمی با مشارکت جوامع محلی

معاون محیط‌زیست طبیعی و تنوع‌زیستی سازمان حفاظت محیط‌زیست اعلام کرد: در جلسه شورای عالی حفاظت محیط‌زیست، هفت منطقه به عنوان حفاظتگاه مردمی به تصویب رسید.

وی با بیان اینکه مردمی‌سازی حفاظت از سیاست‌های محوری سازمان حفاظت محیط‌زیست در دوره جدید است، توضیح داد: در این مناطق، حفاظت از حیات‌وحش با مشارکت مستقیم جوامع محلی انجام می‌شود؛ به‌گونه‌ای که سرشماری و برآورد جمعیت گونه‌ها صورت می‌گیرد و مسئولیت حفاظت به مردم واگذار می‌شود. پس از آن‌که جمعیت گونه‌های حیات‌وحش به سطح مطلوب و پایداری رسید، بهره‌برداری کنترل‌شده و تحت نظارت سازمان حفاظت محیط‌زیست مجاز خواهد بود که این رویکرد در قالب قرق‌های اختصاصی تعریف می‌شود.

وی افزود: مناطق مصوب به‌عنوان حفاظتگاه مردمی شامل لشگرگاه و میانکوه طبس در استان خراسان جنوبی، اوزوم و لنگر در استان خراسان شمالی، خوشاب در استان گلستان، کوه مسجد در استان یزد و هیزم‌چاه در استان اصفهان است که مجموع مساحت این مناطق به حدود ۴۰۵ هزار هکتار می‌رسد. تصویب این مناطق گامی مؤثر در جهت توسعه حفاظت مشارکتی، افزایش مسئولیت‌پذیری جوامع محلی و ارتقای وضعیت حفاظتی زیست‌بوم‌های ارزشمند کشور به شمار می‌رود.

تصویب طرح هادی ۱۷ روستا در ۱۳ استان کشور

ظهرابی درباره دیگر مصوبات این نشست اظهار کرد: در جلسه شورای عالی حفاظت محیط‌زیست، محدوده طرح هادی ۱۷ روستا در ۱۳ استان کشور شامل اردبیل، بوشهر، خراسان رضوی، زنجان، فارس، کردستان، آذربایجان شرقی، کهگیلویه و بویراحمد، قزوین، یزد، خراسان جنوبی، خوزستان و مازندران پس از بررسی‌های کارشناسی به تصویب رسید. این مصوبه با هدف ساماندهی فضایی، ارتقای کیفیت سکونتگاه‌های روستایی و ایجاد تعادل میان توسعه و ملاحظات زیست‌محیطی اتخاذ شده است.

تصویب آیین‌نامه مرجعیت کنوانسیون تنوع زیستی

وی ادامه داد: آیین‌نامه جامع مرجعیت کنوانسیون تنوع زیستی نیز در این نشست به تصویب رسید. جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۷۵ به کنوانسیون تنوع زیستی پیوسته است، اما مرجعیت ملی اجرای این کنوانسیون در سال‌های گذشته میان دستگاه‌هایی همچون سازمان حفاظت محیط‌زیست، وزارت امور خارجه و وزارت جهاد کشاورزی در حال تغییر بوده است. بر این اساس و از خردادماه امسال، مرجعیت رسمی کنوانسیون تنوع زیستی به سازمان حفاظت محیط‌زیست واگذار شد.

وی افزود: به‌منظور اجرای مؤثر وظایف محوله در چارچوب این مرجعیت، ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و سیاست‌گذاری منسجم در حوزه حفظ تنوع زیستی، در جلسه امروز تشکیل کارگروهی تخصصی به ریاست سازمان حفاظت محیط‌زیست و با عضویت دستگاه‌های دولتی مرتبط، سازمان‌های مردم‌نهاد و جمعی از متخصصان و دانشگاهیان به تصویب رسید تا فرآیند سیاست‌گذاری، پیگیری و نظارت بر حفظ تنوع زیستی کشور در قالب این کارگروه انجام شود.

تعیین تکلیف بهای ضرر و زیان حیوانات وحشی

وی گفت: در اردیبهشت ماه سال ۱۴۰۳، دولت مصوبه‌ای در خصوص تعیین بهای جانوران وحشی برای مطالبه ضرر و زیان داشت که با برخی اشکالات همراه بود. در جلسه امروز این اشکالات برطرف شد و اصلاحیه جدید تمامی گونه‌ها را شامل می‌شود؛ پیش‌تر تنها ماهیان کور غار مدنظر قرار گرفته بودند.

وی افزود: همچنین در مصوبه پیشین، گونه‌های ماهیان خاویاری کشور در دو گروه با میزان خسارت و جریمه متفاوت دسته‌بندی شده بودند که در اصلاحیه جدید، این دسته‌بندی حذف و میزان خسارت و جریمه برای همه گونه‌ها یکسان شد تا رویکردی یکپارچه و شفاف در تعیین بهای ضرر و زیان حیوانات وحشی اعمال شود.

ارائه برنامه جامع حفاظت از تنوع زیستی کشور

ظهرابی افزود: برنامه جامع حفاظت از تنوع زیستی کشور نیز در جلسه مطرح و ارائه شد. بر اساس تصمیمات اتخاذ شده، اسناد پشتیبان این برنامه برای بررسی دقیق در اختیار ریاست جمهوری قرار می‌گیرد و در صورتی که با سیاست‌ها و اولویت‌های دولت کاملاً همسو و هماهنگ باشد، به تصویب نهایی خواهد رسید. این برنامه با هدف تقویت حفاظت از گونه‌ها و زیست‌بوم‌های ارزشمند کشور و ایجاد چارچوبی راهبردی برای صیانت از تنوع زیستی تدوین شده است.