صبح ساباط سیدروح الله مصطفوی؛ گاهی در میانه جنگ‌ها، مهم‌ترین صحنه نبرد نه آسمان است، نه زمین؛ بلکه ذهن مردم است. رسانه‌ها دقیقا همان جایی هستند که جنگ روانی شکل می‌گیرد. این روزها اگر فضای رسانه‌ای را نگاه کنید، یک روایت خاص مدام تکرار می‌شود: اینکه آسمان ایران در اختیار دشمن است، جنگنده‌ها هرجا بخواهند می‌آیند و پهپادها جولان می‌دهند. این تصویر را با دقت می‌سازند، چون هدفشان شکست دادن روحیه مردم است، نه صرفا گزارش یک واقعیت نظامی.

اما بیایید کمی دقیق‌تر و واقع‌بینانه‌تر نگاه کنیم؛ در هر جنگی، حتی قدرتمندترین کشورها هم نفوذ دشمن را تجربه می‌کنند، تاریخ نظامی جهان پر است از نمونه‌هایی که حتی ابرقدرت‌ها هم نتوانسته‌اند آسمان خود را صد درصد ببندند. آمریکا با آن همه پایگاه، فناوری و بودجه نظامی، در جنگ‌های مختلف بارها با نفوذ و حملات غافلگیرکننده مواجه شده است. جنگ یعنی همین؛ هیچ سامانه‌ای کامل نیست و هیچ پدافندی صد درصد نفوذناپذیر نیست.

اما نکته‌ای که معمولا در روایت‌های رسانه‌ای گفته نمی‌شود بخش دیگر ماجراست، ایران کشوری با وسعت بسیار زیاد، مرزهای طولانی و حلقه‌ای از پایگاه‌های نظامی دشمن در اطراف خود است. از خلیج فارس تا مدیترانه و از آسیای میانه تا اقیانوس هند، شبکه‌ای از پایگاه‌ها و سامانه‌های رصد و رهگیری علیه ایران فعال است. با این حال، در همین شرایط پیچیده، توان موشکی ایران به نقطه‌ای رسیده که حتی پیشرفته‌ترین سامانه‌های دفاعی جهان هم نمی‌توانند آن را به طور کامل متوقف کنند.

تصویر واضح‌تر 

در منطقه‌ای کوچک مثل اسرائیل، چندین لایه پدافند فعال است؛ از سامانه‌های کوتاه‌برد تا رهگیرهای پیشرفته، با پشتیبانی مستقیم آمریکا و همکاری چندین کشور منطقه. شبکه‌ای از رادارها، ماهواره‌ها و سامانه‌های رهگیری در چند کشور همزمان کار می‌کنند تا موشک‌ها را شناسایی و نابود کنند. با این حال، باز هم موشک‌ها به هدف می‌رسند.

این یعنی در میدان واقعی قدرت، معادله به آن سادگی که در رسانه‌ها گفته می‌شود نیست.

جنگ امروز فقط جنگ سلاح نیست؛ جنگ روایت‌هاست. اگر موشک به هدف برسد اما ذهن مردم شکست بخورد، دشمن پیروز میدان روایت می‌شود. به همین دلیل است که رسانه‌ها بخش‌هایی از واقعیت را بزرگ می‌کنند و بخش‌های دیگر را پنهان چه اینکه وقتی مدام گفته می‌شود جنگنده‌های دشمن در آسمان ایران دیده شده‌اند، هدف فقط اطلاع‌رسانی نیست؛ هدف ساختن یک احساس ناتوانی در افکار عمومی است. در حالی که در همان زمان، توان موشکی، پهپادی و منطقه‌ای ایران معادلات نظامی منطقه را تغییر داده است.

در علم استراتژی یک اصل قدیمی وجود دارد: کشوری که بتواند دشمن قدرتمندتر از خود را مجبور به صرف هزینه‌های سنگین دفاعی کند، در واقع موازنه قدرت را تغییر داده است.

امروز میلیاردها دلار صرف سامانه‌های دفاعی برای مقابله با توان موشکی ایران می‌شود. این یعنی همان قدرتی که بسیاری تلاش می‌کنند آن را کوچک جلوه دهند، در عمل به یک عامل تعیین‌کننده در معادلات منطقه تبدیل شده است.

بنابراین در این نبرد، یک حقیقت مهم را نباید فراموش کرد: موشک‌ها فقط در آسمان حرکت نمی‌کنند؛ روایت‌ها هم در ذهن مردم پرواز می‌کنند.

اگر ذهن‌ها تسلیم شوند، حتی پیروزی‌های نظامی هم کم‌رنگ می‌شود و اگر ذهن‌ها مقاوم بمانند، حتی بزرگ‌ترین عملیات روانی هم شکست می‌خورد.