کارآمدی فرآیند حمل و نقل برون شهری یکی از مظاهر توسعه و پیشرفت در جوامع تلقی می‌شود و ناوگان اتوبوس‌رانی به علت قدمتی که در جا‌به‌جایی مردم دارد از اهمیت خاصی برخوردار است. از آنجایی که اتوبوس ارزان‌تر و راحت‌تر است در نزد عموم مردم جایگاه ویژه‌ای دارد و یکی از انتخاب‌های اصلی مردم در جا به جایی محسوب می‌گردد.

صبح ساباط _ ثریا آسایش؛ میزان کارایی سامانه حمل و نقل جاده‌ای در سرعت و تعداد افراد خلاصه می‌شود هر چه بیشتر و سریع‌تر افراد منتقل شوند نهاد متولی جابه جایی مسافران توانمندتر است.
بنابراین سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای را که متولی ناوگان اتوبوس‌رانی استان است را مورد کنکاش قرار دادیم و از آنجایی که خرید بلیط اتوبوس عینی‌ترین نماد خدمات رسانی این سازمان به مردم است از این زاویه سازمان راهداری را مورد پرسش قرار گرفت در ابتدا از علی‎رضاپ

مشرف مدیر روابط عمومی اداره کل راهداری و حمل و نقل جاده‌ای استان یزد از کمبود یا نبود بلیط اتوبوس گلایه شد که وی در پاسخ می‌گوید: آیا بلیط قطار و هواپیما در صورت اراده در دسترس شما قرار می‌گیرد حداقل زمانی که برای آن می‌توان متصور شد یک هفته است این در حالی است که ناوگان اتوبوسرانی با ارزان ترین قیمت عموم مردم را جا به جا می‌کند اگر ظرفیت هواپیما و قطار تکمیل است اتوبوس چهار برابر متقاضی برای جا به جایی دارد و ظرفیت هر ناوگانی نیز مشخص و محدود است بنده برای سفر به تهران قصد تهیه بلیط داشتم که ضروری است حداقل دو هفته در لیست انتظار هواپیما یا برای قطار یک هفته باشم در حالی‌که اتوبوس مخاطبین بیشتری دارد و سازمان راهداری نیز اعلام می‌کند تعداد ناوگان کم است و در این زمینه مشکل وجود دارد البته این کمیت نسبت به متقاضیان زیاد اتوبوس می‌باشد که در مقام مقایسه با متقاضیان هواپیما و قطار تعداد اتوبوس مناسب است.

وی می‌افزاید: در ایام تعطیل، سفر با اتوبوس معمولا متقاضی زیادی دارد شاید در روزهای عادی بلیط باشد البته این معضل کشوری است و مختص به استان یزد نیست همان‌گونه که بلیط قطار و هواپیما وجود ندارد اتوبوس نیز شرایط مشابه دارد و زمانی که اعلام می‌شود قطار و هواپیما تکمیل است پذیرفته می‌شود در خصوص اتوبوس نیز باید پذیرفت زیرا ظرفیت مشخصی برای آن تعریف شده است.
در ادامه در خصوص کمبود بلیط اتوبوس با محمدرضا بشیری معاون حمل و نقل اداره کل راهداری و حمل و نقل جاده‌ای استان یزد گفتگو شد او می‌گوید: سیاست سازمان راهداری در رابطه با بحث سفرها برنامه ریزی شده می‌باشد و رویکرد آن مخصوصا در سفرهای نوروزی یا در مناسبت‌های خاص این است که مردم باید ترغیب شوند و تا اندازه زیادی نیز شده‌اند که از پیش‌خرید بلیط استفاده کنند و نباید در همان روزی که قصد سفر دارند اقدام به خرید بلیط کنند فقط در ایران اینگونه نیست در کشورهای دیگر نیز اگر از یک ماه قبل سفر خود را برنامه ریزی کنند بلیط مورد نظر را راحت‌تر و با قیمت مناسب‌تر تهیه می‌شود.

بشیری اضافه می‌کند: حسن پیش فروشی بلیط این است که وقتی پیش فروش انجام ‌شود هیئت مسافربری نیز می‌فهمد که برای تاریخ معین چه میزان تقاضا وجود دارد و برای تامین ناوگان در بازده زمانی اقدام می‌کند سوالی که وجود دارد این می‌باشد که از چه مدت قبل نسبت به تهیه بلیط اقدام می‌شود.

وی با بیان اینکه بهترین کار در زمینه بهبود حمل و نقل جاده‌ای سرمایه گذاری در این بخش است خاطر نشان می‌کند: اگر ناوگان باری با ناوگان مسافربری در بخش جاده ای مقایسه شود ناوگان مسافری با محدودیت بسیار شدیدی رو به رو است هیئت باربری جسم بی جان را جا به جا می‌کند در حالی‌که ناوگان مسافربری جسم جاندار و مهمی به نام انسان را منتقل می‌کند همین باعث می‌شود که کنترل‌های سازمان راهداری، پلیس و دستگاه‌های زیر ربط افزایش پیدا کند.

معاون حمل و نقل اداره کل راهداری و حمل و نقل جاده‌ای استان یزد تاکید می‌کند: نرخ حمل کالا معمولا توافقی است اما در بخش مسافری تعرفه آن کنترل شده است و نرخ بلیط عرضه و تقاضایی نیست از سوی دیگر بیمه بالای ناوگان مسافربری نیز قابل توجه می‌باشد که در نهایت مجموع این عوامل عدم توجیه اقتصادی سرمایه گذاری در بخش مسافربری را در بر می‌گیرد از طرف دیگر ناوگانی که موجود است به سمت معادن استان سوق داده می‌شود. یزد استان معدنی و صنعتی است که درآمد آن برای ناوگان حمل و نقلی استان به مراتب بهتر می‌باشد و ضروری است مدیریتی در این خصوص اعمال شود و تعادل ایجاد گردد اما حقیقت امر این است که تعرفه دستوری باعث کاهش سرمایه‌گذاری در بخش مسافربری می‌شود و در صورت تعیین نرخ بلیط به واسطه فرآیند عرضه و تقاضا سرمایه‌گذاری افزایش پیدا می‌کند که به واسطه آن سن ناوگان کاهش و تعداد اتوبوس افزایش پیدا می‌کند اما چون به هر دلیلی این کار صورت نمی‌گیرد سرمایه‌گذاری در بخش مسافربری کم است یا اصلا انجام نمی‌شود.

بشیری با اعلام اینکه در دوره ای برخی از دولت‌ها وام با بهره چهارده درصد برای خرید ناوگان مسافربری در نظر ‌گرفتند که ۵ درصد آن بخشیده شد و در واقع یک وام ۹ درصدی به خریداران تعلق گرفت این در حالی است مدت‌های مدیدی می‌باشد که وامی با چنین معیارهای برای بخش اتوبوسرانی در نظر گرفته نشده است و اگر تسهیلات ارائه شود قطعا سرمایه گذاری بهتر انجام می‌شود اما نباید از این نکته گذشت که در دنیا ناوگان مسافربری بخش ضررده است و قاعدتا نیاز به کمک دولت‌ها دارد.

در نهایت با کلانترزاده معاونت حوزه مسافربری سازمان راهداری یزد در خصوص نبود بلیط به مباحثه پرداخته شد او چنین می‌گوید: کشور دچار کمبود ناوگان می‌باشد و پایه خرید اینترنتی از لباس تا بلیط در سال‌های اخیر اجرایی شده که بلاخره محدودیت‌های دارد تا پروسه تکمیل شود و خرید بلیط رو به بهبود رود برای خرید اینترنتی بلیط نیز یک موانعی وجود دارد و اگر حضوری اقدام به خرید بلیط کنید مشکلی در تهیه بلیط ندارید.

کلانترزاده بابیان اینکه فروش اینترنتی بلیط یکی از راه‌های عرضه بلیط اتوبوس است همچنین وب کیوسک‌های که فقط در استان یزد در داخل ترمینال تعبیه شده نیز وجود دارد تا شهروندان بلیط خود را تهیه کنند البته سامانه رزرویشن نیز است تا مردم اقدام به رزرو بلیط خود کنند و در نهایت خرید بلیط اتوبوس به طور فیزیکی از دیگر روش‌های تهیه بلیط است.

وی با بیان اینکه افرادی که از اتوبوس استفاده می‌کنند شناخت کامل از متصدیان و رانندگان دارند که در صورت برخورد با مشکل به آنان مراجعه می‌کنند و مسئله خود را رفع می‌نمایند، ادامه می‌دهد: سازمان راهداری همیشه در خدمت مردم است این سازمان در سرمای سخت زمستان به طور مداوم راه‌ها را باز می‌کند یا دغدغه رفع ایرادات آسفالت‌ها را در تابستان دارد از سوی نگران نقض امنیت فنی راه‌ها از طریق خرابی تابلوهای علائم، خط کشی و شیب جاده ها می‌باشد علاوه بر این تصادفات نیز از دیگر معضلات سازمان مذکور است تا مردم دغدغه‌ای در جاده‌ها نداشته باشند اما تمام این خدمات دیده نشود و مسافری به علت پیدا نکردن بلیط وقعی به این خدمات ندهد و سازمان مذکور را زیر سوال ببرد جای بسی تامل دارد.
کلانترزاده تاکید می‌کند: در مدرن‌ترین کشور اروپایی نیز گاهی اوقات حمل و نقل جاده‌ای در برهه زمانی خاص به علت عرضه و تقاضای بالا تکمیل است این روند به هرحال طبیعی می‌باشد و زمانی ناوگان خلوت است و موقعی شلوغ می‌باشد و ناوگان حمل و نقل برون شهری دچار یک سری محدودیت‌ها از جمله کمبود اتوبوس است.

وی با بیان اینکه سامانه ۱۴۱نیز وجود دارد تا مردم در صورت شکایت از ناوگان جاده‌ای در کم‌ترین زمان رسیدگی انجام شود و پیگیری لازم صورت گیرد همچنین کارکنان سازمان راهداری استان در جهت رفاه مردم گام بر می‌دارند زیرا حقوقی که دریافت می‌کنند از همین مردم اخذ می‌شود.

کلانترزاده با بیان اینکه کمبود بلیط وجود دارد حرف صحیحی بیان می‌شود اما چگونه امکان دارد با ایکس ناوگان مسافربری در استان به طور ناگهانی صد یا دویست هزار نفر در زمانی خاص جا به‌جا شوند در نظر بگیرید برای انتقال مسافران در پیک شلوغی باید که کل ماشین‌های سواری را به ناوگان مسافربری ۴۴ نفر تبدیل کرد تا معضل جابه جایی مسافران حل شود.

وی با بیان اینکه روند حمل و نقل جاده ای زمانی یک درصدی ارتقا پیدا می‌کند که یکسری کارها از سمت یک تعدادی از افراد جامعه صورت گیرد و اضافه می‌کند: مسافر در خانه نشسته است و می‌خواهد با یک کلید به مقصد برسد اما کسی اطلاع ندارد چه مرارت‌های کشیده شده تا ماشین فراهم شود از جمله اینکه راننده آماده باشد همچنین از نظر فنی و مکانیکی نقصی ماشین را تهدید نکند.

معاون حوزه مسافربری سازمان راهداری استان اذعان می‌کند: حمل و نقل جاده‌ای قابلیت ارتقا دارد ولی به چه قیمت این کار انجام می‌شود قیمت را مسئول تعیین کننده نیست اشکال از یک فرد یک معاون یک مدیرکل نیست مسئول نمی‌تواند یک اتوبوس بخرد و در خطوط حمل ونقل قرار دهد زیرا بودجه ندارد و سرمایه گذاری در این زمینه کم است و حمایت محدود می‌باشد.

پذیرا بودن نقد در هر نهادی نشانگر سازوکار منطقی در آن سازمان است و برشمردن متعدد خدمات پنهان کننده خطای فاحش در ساختار نیست اگر از نظر تکنیکی روند حمل و نقل اتوبوسرانی برون شهری بررسی شود به وضوح دیده می‌شود که چه معضلاتی در خصوص اخذ بلیط وجود دارد و شهروندانی که با اتوبوس سروکار دارند حداقل یکبار از نحوه توزیع بلیط گلایه‌مند بوده‌اند.

اگر شهروندی تصمیم بگیرد در زمانی خاص به مکانی معین منتقل شود هر چه مدت زمان این تصمیم تارسیدن به مقصد کوتاه‌تر باشد روند خدمات رسانی ناوگان اتوبوسرانی مطلوب‌تراست پس نمی‌توان مدعی بود که روند خدمات رسانی حمل و نقل جاده ای استان با توجه به امکانات مطلوب است مطمئنا ایراد وجود دارد که نگاه ویژه‌ای را در این خصوص می‌طلبد و ضروری است تغییر نگرش ایجاد شود و مساعدت مالی کلان نیز از سیستم حمل و نقل جاده‌ای به عمل آید.

از آنجایی که از ظواهر امر بر می‌آید سیستم حمل و نقل جاده‌ای حداقل در محدوده جغرافیایی استان اندر خم یک کوچه است و راه درازی در پیش دارد تا به نقطه مطلوب برسد و از این رو که استان یزد درصدد است تبدیل به قطب گردشگری شود باید که تمهیداتی برای حمل و نقل برون شهری اندیشیده شود چون خروج از استان در روزهای تعطیل پر مسئله است چگونه قطب گردشگری که در پیک شلوغی باید میزبان مسافران باشد توانایی انتقال مسافران به یزد را دارد.