به گزارش صبح ساباط؛ به نقل از روابط عمومی وزارت علوم ،مقطع دکتری یکی از مهم‌ترین و در عین حال سخت‌ترین مقاطع تحصیلی در کشور است که تنها بخشی از افراد جامعه که علاقه زیادی به کسب علم و دانش و انجام کارهای تحقیقاتی دارند، اقدام به تحصیل در آن می‌کنند. روال عادی پذیرش دکتری، از طریق شرکت در آزمون آن بوده که سالی یک بار برگزار می‌شود.

طرح استاد محوری چیست

امسال برای اولین بار وزارت علوم در راستای اصلاح شیوه پذیرش مقطع دکتری و اهمیت به نیاز جامعه، اقدام به ایجاد طرح پذیرش دکتری به صورت استادمحوری کرده است. در این شیوه، اساتید طرح‌های تحقیقاتی خود را اعلام کرده و سپس داوطلب بر حسب علاقه خود می‌تواند اقدام به شرکت در این طرح کند.

اگر داوطلب در مرحله مصاحبه نیز بتواند نظر مثبت استاد مربوطه را جلب کند، می‌تواند به عنوان پذیرفته شده دکتری استادمحوری ۱۴۰۲ به تحصیل در این مقطع اقدام کند. در شیوه پذیرش دکتری استاد محور ۱۴۰۲، با شرکت در کنکور سراسری این‌گونه تصمیم‌گیری شده است که اساتید دانشگاهی لیستی از طرح‌های تحقیقاتی مورد نیاز خود را به دانشگاه ارائه می‌دهند. دانشگاه نیز پس از بررسی طرح‌ها و موضوعات ارائه شده، بهترین آن‌ها را تصویب کرده و به وزارت علوم اعلام می‌کند.

ظرفیت طرح استادمحوری چگونه است

داوطلبان واجد شرایط در زمان انتخاب رشته به صورت ۴ الی ۵ برابر ظرفیت به اساتید دارای طرح معرفی می‌شوند و اساتید بر اساس معیارهای موجود از میان داوطلبان یک نفر را انتخاب می‌کنند. همچنین با توجه به تغییرات مهم دکتری ۱۴۰۲، بر اساس طرح استاد پروژه محور، اساتیدی که دارای پروژه‌های بیشتری هستند می‌توانند دانشجوی بیشتتری را پذیرش کنند.

در انتها ۲۰ درصد از پذیرش کل دوره دکتری متعلق به شیوه پذیرش بر اساس استاد محوری خواهد بود. سرفصل‌ها و دوره‌های آموزشی در هر ترم دکتری، استاد محور همانند سایر  دوره‌های دکتری بوده، اما انجام کارهای تحقیقاتی بر اساس همان طرحی انجام می‌شود که داوطلب در زمان انتخاب رشته آن را انتخاب کرده بود.

نوید وزیر علوم

وزیر علوم، در خصوص طرح استاد محوری پیش‌تر گفته بود: یکی از مسیرهای پذیرش در تحصیلات تکمیلی، کنکور کارشناسی ارشد و دکتری است. البته مسیر پذیرش در این دوره‌ها از استعدادهای درخشان نیز صورت می‌گیرد که در دانشگاه‌های مختلف درصد پذیرش استعداد درخشان متفاوت است.

وی افزود: از سال گذشته شیوه پذیرش استاد محور به پذیرش تحصیلات تکمیلی اضافه شده است. در پذیرش استاد محور، اساتیدی که طرح‌نامه پژوهشی برای جذب دانشجویان دکتری و کارشناسی ارشد را بر اساس نیازهای ثبت شده در سامانه نیازها و ایده‌ها (نان) مرتبط با صنایع خصوصی و دولتی و دستگاه‌های اجرایی ارائه کرده‌اند، می‌توانند دانشجو بگیرند.

این نوع پذیرش از ۲۰ درصد استعداد درخشان ورودی آن رشته است و پذیرش توسط اساتید و بدون نظر گروه و دانشکده مستقیم صورت می‌گیرد.

وی با اشاره به طرح جدید وزارت علوم در تحصیلات تکمیلی گفت: طرح جدیدی داریم که با انتخاب استاد شروع می‌شود. به این معنی که طرح‌نامه‌ها و موضوعات کاری اساتید در دفترچه‌های کنکور تحصیلات تکمیلی درج می‌شود و دانشجو از ابتدا استاد راهنمای خود را انتخاب می‌کند.

شیوه کار از زبان وزیر علوم

زلفی‌گل گفت: اکنون به این ترتیب است که دانشجو پس از شروع به تحصیل و گذشتن از مدت آموزش، دانشجو، استاد راهنما را انتخاب می‌کند. در طرح جدید این امتیاز را به اساتید در شهرستان‌ها می‌دهند که دانشجویان بر اساس علاقه به رشته و موضوع پژوهش خود، پایان نامه خود را انتخاب کنند.

وی در تشریح این طرح گفت: امیدواریم که این ایده را امسال بتوانیم عملیاتی کنیم. در حال حاضر استادان نخبه‌ای در دانشگاه‌های مختلف از جمله زنجان، سیستان و بلوچستان و شیراز داریم که ممکن است از سوی دانشجو به عنوان استاد راهنما انتخاب نشوند. اکنون شیوه این است که دانشجو اول دانشگاه را انتخاب می‌کند. پس از طی دوره آموزش استاد راهنما را انتخاب می‌کند و ممکن است که نه استاد و نه موضوع را علاقه‌ای نداشته باشد.

استادانی که علاقمند هستند می‌توانند موضوع کاری خود را اعلام کنند و موضوعات در دفترچه‌های کنکور درج می‌شود بعد از همان زمان انتخاب رشته می‌تواند استاد و موضوع کاری خود را انتخاب کند. در حال حاضر ممکن است دانشجو و استاد به صورت اجبار یک موضوع را انتخاب کنند و علاقه‌ای هم به کار کردن باهم نداشته باشند چون تحت دستور گروه آن استاد انتخاب شده است.

وی اظهار داشت: در این طرح فقط در صورت علاقه به موضوع کاری، استاد انتخاب می‌شود. این موضوع مهاجرت نخبگان از دانشگاه‌های دیگر به دانشگاه‌های برتر را کم می‌کند. اگر سازمان سنجش هم کمک کند بتوانیم این کار را در کشور نهادینه کنیم، موضوعات تحصیلات تکمیلی با علاقه انتخاب می‌شود و کارها بهتر پیش می‌رود. این ایده امسال برای گروهی اجرا می‌شود.

نان به کمک این طرح می‌آید

استاد محور، شیوه‌ای است که بر اساس نیازهای ثبت شده در سامانه نیازها و ایده‌ها (نان) مرتبط با صنایع خصوصی و دولتی و دستگاه‌های اجرایی، استاد طرح‌نامه تعریف می‌کند و اعلام می‌کند که به طور مثال نیازی وجود دارد و برای اجرای آن دو دانشجوی ارشد و یک دانشجوی دکتری نیاز است. بر اساس پروپوزال مصوب، اعلام نیاز به دانشجو می‌کند. دانشجویان استعداد درخشان که جزو ۲۰ درصد ورودی کلاس خودشان هستند، اگر علاقمند باشند اعلام تقاضا می‌کنند و استاد به طور مستقیم دانشجو را می‌پذیرد.

گروه و دانشکده و شورای سنجش نظر نمی‌دهند اما پذیرش دانشجو ثبت می‌شود. به نوعی تفکیک سنجش و پذیرش است. در این شیوه ملاک عمل استاد است. سال گذشته با وجود دیر اعلام کردن اما استقبال از طرح استاد محور خوب بود و هزار نفر از آن استفاده کردند.

وزیر علوم دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری را بازوان توانمند تحقیقاتی و فناوری کشور برشمرد و گفت: هرچقدر انتخاب این دانشجویان بر اساس شایستگی‌های علمی و به موضوعی که قرار است رساله و پایان‌نامه آنها باشد علاقه داشته باشند، به روند توسعه علمی کشور شتاب بیشتری می‌بخشد.

در برخی از رشته‌ها در دانشگاه‌هایی که سطح علمی بالاتری دارند محدودیت پذیرش وجود دارد اما به طور معمول در بیشتر رشته‌ها محدودیت پذیرش نداریم.